Kupując złotą biżuterię, np. złoty zegarek, złoty sygnet, złote kolczyki, spotyka się różne oznaczenia: 585, 14k, 333 i inne. Wraz z oznaczeniem, zmienia się cena złota za gram. Bazując na zdobytej wiedzy i własnym doświadczeniu, odpowiadamy: co to jest złoto, ile waży uncja złota, jak kupować i gdzie kupić złoto.
Czyste złoto
Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, najbardziej kowalnym i ciągliwym (plastycznym) spośród wszystkich znanych metali. Wszystkie te cechy sprawiają, że wykorzystuje się je od wieków do wytwarzania ozdób i złotej biżuterii. Jego rzadkie występowanie i ograniczone zasoby, ustalają cenę złota za gram, zmienną w czasie. Złoto jest bardzo dobrym przewodnikiem prądu, dlatego pokrywa się nim końcówki przewodów w urządzeniach elektrycznych. Czyste złoto, w próbie 999,9 (24 karaty), występuje jedynie jako złoto inwestycyjne lub złoto lokacyjne i w tym kontekście, jego masa wyrażana jest najczęściej w uncji złot
Fot. Złoty zegarek
Próba złota
Złoto, stosowane do produkcji biżuterii to połączenie czystego złota z różnymi dodatkami stopowymi, m.in. srebrem, palladem, miedzią. Do niedawna, używano również niklu. Złoto w czystej postaci jest zbyt miękkie. Wspomniane dodatki stopowe mają zadanie je utwardzić i wpływają na jego finalny kolor. To, ile czystego złota znajduje się w danym stopie, określa tzw. próba. Najpopularniejsza jest próba metryczna, gdzie 1000 punktów to czyste złoto. Inna wartość próby wskazuje ile czystego złota znajduje się w stopie, np. próba 585 ma 585 jednostek złota na 1000 możliwych, czyli zawartość czystego złota stanowi 58,5% całego stopu. System karatowy zakłada, że czyste złoto ma 24 karaty. Po pomnożeniu 585 punktów z systemu metrycznego przez 24/1000, dowiemy się, że próba 585 odpowiada 14 karatom. Poniższa tabela zestawia ze sobą tożsame oznaczenia próby złota, umieszczane współcześnie na wyrobach.
| Liczba karatów w stopie złota | Oznaczenie trzycyfrowe | Polska cecha probiercza | Procentowa zawartość czystego złota w stopie |
| 24 k | 999 | 0 | 99,9% |
| 22 k | 960 | 1 | 96,0% |
| 18 k | 750 | 2 | 75,0% |
| 14 k | 585 | 3 | 58,5% |
| 12 k | 500 | 4 | 50,0% |
| 9 k | 375 | 5 | 37,5% |
| 8 k | 333 | 6 | 33,3% |
Fot. Opracowanie własne Pracowni Złoto-Orla
Fot. Złoty sygnet
Rola Okręgowego Urzędu Probierczego (OUP)
Złoto nie wymaga pisemnych certyfikatów, podobnych do certyfikatów kamieni szlachetnych. W Polsce i w większości krajów, powołuje się do kontroli instytucję, która jako niezależny ekspert, bada wyroby, wykonane z metali szlachetnych i oznacza cechą. Cechy różnią się, w zależności od wyniku badania. Ze względu na zawartość czystego złota, urząd oznacza wyrób inną cechą. Na polskich cechach dla złota, stosuje się system jednocyfrowy od 0 do 6.
Wszystkie wyroby, znajdujące się w obiegu handlowym w Polsce, wykonane ze złota, ważące powyżej 1g muszą posiadać polską cechę probierczą. Dopuszczalne są również cechy konwencyjne, które umieszcza się na wyrobach, przeznaczonych do eksportu do krajów, należących do Konwencji o Cechowaniu Wyrobów z Metali Szlachetnych. Złota biżuteria, która mogłyby podczas cechowania ulec zniszczeniu lub ze względu na jej wiek, nie należy umieszczać współczesnych oznaczeń, OUP wystawia dokument z opisem zawartości metali, tzw. świadectwo badania.
Fot. Próba złota, widoczna na szynie pierścionka. Obok znak imienny wytwórcy.
Uncja złota
Najczęstszą jednostką złota inwestycyjnego lub złota lokacyjnego jest uncja złota. Od najdawniejszych czasów, złoto było stosowane również jako waluta wymienna. Popyt na złoto lokacyjne ukierunkowany jest głównie na sztabki złota, złote monety lub fundusze inwestycyjne (tzw. ETF). Na światowych giełdach, notowania metali szlachetnych podawane są w przeliczeniu za 1 uncję (oz). Uncja złota ma wartość jednej dwunastej tzw. funta Troy - starej, angielskiej jednostki masy, powszechnie używanej w świecie anglosaskim na oznaczanie ciężaru metali szlachetnych. W tym kontekście, uncja złota wynosi 31,1035g.
Jak kupować złoto
Aby mieć pewność, że kupuje się taką próbę złota, jaką sugeruje sprzedawca lub opis na metce, należy sprawdzić, czy wyrób został oznaczony cechą probierczą, polską, konwencyjną lub inną europejską. Wszystkie wizerunki cech są dostępne na stronie Okręgowego Urzędu Probierczego. Im wyższa próba złota, tym wyższa jest cena złota za gram. Miejsce oznaczenia jest zazwyczaj widoczne gołym okiem, jednak do rozpoznania potrzebna jest lupa z około ośmiokrotnym powiększeniem.
Fot. Złoty pierścionek z diamentami, z widocznymi oznaczeniami próby złota
Gdzie kupić złoto
Dla osób, które nie są biegłe w rozpoznawaniu oznaczeń na złocie, odradzamy zawieranie transakcji z osobami prywatnymi. Polecamy zakupy w miejscach, specjalizujących się w złocie i metalach szlachetnych. Wieloletnie doświadczenie na rynku daje dodatkową gwarancję, że miejsce zostało sprawdzone i docenione przez Klientów.
Fot. Złote kolczyki wykonane w Pracowni Złoto-Orla
Źródła:
- Strona internetowa Okręgowego Urzędu Probierczego w Warszawie: http://oup.warszawa.gum.gov.pl/upw/wizerunki-cech/1608,Cechy-konwencyjne.html#
- C. Codina, Kurs jubilerstwa - podstawowe techniki, Studio Ilona-Art, Warszawa 2012
- J. Socha, S. Safarzyński, Galwanotechnika metali szlachetnych, Instytut Mechaniki Precyzyjnej, Warszawa 2014
- F. Zastawniak, Złotnictwo i probiernictwo, Wydawnictwo przemysłu lekkiego i spożywczego, Warszawa 1957